از مهار تحریم تا طراحی رشد ۱۷ پیشنهاد راهبردی برای جهش ایران

یاری کالا: شبکه کانون های تفکر ایران با انتشار اطلاعیه ای، ۱۷ راهبرد کلیدی برای گذار از رویکرد انفعالی و بهره برداری از موقعیت های نظم جهانی جدید ارائه نمود.

به گزارش یاری کالا به نقل از مهر، برای دهه ها، راهبرد ایالات متحده در برابر جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر مهار و کنترل بوسیله ابزارهای غیرمستقیم و کم هزینه مانند تحریم های فلج کننده، جنگ های نیابتی و جنگ روانی بود. واشنگتن با اتکا به هژمونی خود در نظام بین الملل، تلاش می کرد بدون درگیر شدن مستقیم و پرهزینه، الگوی« ایران مستقل» را به زانو درآورد. اما تحولات عمیق منطقه ای و جهانی در سالهای اخیر، این معادله را بطور اساسی دگرگون کرده است. شواهد نشان میدهد آمریکا، در برخورد با کاهش کارآیی ابزارهای سنتی خود و تغییر موازنه ی قدرت به سوی بازیگران مستقل، ناگزیر به تجدیدنظر در این راهبرد و روی آوردن به اقدامات مستقیم تر و شتاب زده شده است. این تغییر رویکرد، نه نشانه ای از قدرت، بلکه بازتابی از درک واشنگتن از افول تدریجی نظم تک قطبی تحت رهبری خود و احتیاج به مدیریت این افول است. در سوی مقابل، ایران با عبور از سد تحریمها، تعمیق روابط راهبردی با قدرت های شرقی و تثبیت نقش محوری در جبهه ی مقاومت، در موقعیتی بی سابقه قرار گرفته است. حال شبکه کانون های تفکر ایران (ایتان) طی یک بیانیه، به این پرسش کلیدی پاسخ داده است که ایران چه طور می تواند از این «فرصت تاریخی» برای تحقق یک جهش اقتصادی و تمدنی استفاده کند؟

گذار از انفعال به طراحی فعال

در بیانیه «فرصت ایران» آمده که دوران اثرگذاری راهبردهای فشار حداکثری آمریکا به سر آمده و «نظم جدیدی» درحال تشکیل است. در این نظم درحال گذار، ایفای نقش ایالات متحده محدودتر شده و فضا برای بازیگران مستقل مانند ایران گشوده تر شده است. این سند ضمن اشاره به شکاف در ائتلاف های غربی، همگرایی راهبردی ایران با روسیه و چین، تضعیف پروژه ی نرمال سازی رژیم صهیونیستی و یکپارچگی جبهه ی مقاومت، بیان می دارد که پنجره ی فرصت تاریخی برای ایران گشوده شده است. با این وجود، هشدار می دهد که به دام افتادن در «پارادایم انفعالی» – که پیشرفت را مشروط به رفع تحریمها می داند و از طراحی مسیر توسعه مبتنی بر مزیت های درونی غافل است – بزرگ ترین مانع داخلی در مقابل بهره برداری از این فرصت است. بنابراین، گذار به یک «پارادایم فعال» که بر پایه ی «عقلانیت مقاومت» و ابتکار عمل در زمینه ی بین الملل و اقتصاد داخلی استوار باشد، ضروری قلمداد شده است.

راهبرد اول: توسعه فعالانه همکاریهای نظم آفرین

بیانیه تاکید دارد که دیپلماسی اقتصادی باید در صدر اولویت ها قرار گیرد. ایران می تواند با ارایه طرح های بزرگ و مبتنی بر منفعت متقابل، از موقعیت ژئوپلیتیک خود بعنوان پل ارتباطی استفاده نماید. چهار طرح کلیدی دراین خصوص پیشنهاد شده است: نخست، «طرح خزراستریم» برای تبدیل ایران به کانال سوآپ گاز روسیه به بازارهای جنوب و شرق آسیا. دوم، «طرح آسیای نو» که بر معامله ی راهبردی سرمایه گذاری چین در میادین نفتی ایران در برابر فروش نفت به یوآن استوار است. سوم، «طرح نفتی اتحاد» برای ساخت پالایشگاه های مشترک با عراق و تبدیل رقابت به همکاری در زنجیره ی ارزش انرژی. و چهارم، تبدیل ایران به «هاب کشاورزی و غلات منطقه» با استفاده از ظرفیت ترانزیت و فرآوری محصولات کشاورزی کشورهای همسایه، خصوصاً روسیه.

راهبرد دوم: خلق رفاه غیرتورمی و آزادسازی منابع برای رشد

برای رهایی از دور باطل نوسان های ارزی و تورمی که برنامه ریزی طولانی مدت را مختل می کند، بیانیه یک سیاست رفاهی انقلابی مبتنی بر دارایی را پیشنهاد می دهد. محور این راهبرد، شکستن انحصار زمینهای تحت مالکیت دولت در اطراف شهرها و عرضه ی گسترده ی آنها بوسیله مدل «تأمین مالی زمین پایه» است. این اقدام با افزایش شدید عرضه، قیمت مسکن و زمین را – که سهم ۶۰ درصدی در هزینه های خانوار دارد – بطور معناداری می کاهد و به صورتی «شوک رفاهی» غیرتورمی به وجود می آورد. دولت هم می تواند از محل درآمدهای حاصل از این توسعه شهری، بدون استقراض از بانک مرکزی، بدهی های خود (مثلاً به صندوق های بازنشستگی) را تسویه کند. این رویکرد، فضای مالی و سیاسی لازم را برای متمرکز شدن بر هدف رشد اقتصادی ۸ درصدی فراهم می آورد.

راهبرد سوم: پشتیبانی جامع از زیرساخت های تولید

تحقق رشد بالا نیازمند رفع گلوگاه های زیرساختی است. بیانیه بر سه محور کلیدی تاکید دارد: از یک سو تامین انرژی با تأکید بر کاهش مصرف گاز بوسیله شرکتهای بهینه ساز (ESCO) و افزایش تولید برق با توسعه نیروگاه های خورشیدی کوچک مقیاس خانگی و مشارکت آنها در بورس انرژی را مطرح کرده است. و از طرف دیگر، کاهش مخاطرات قیمتی با انضباط بخشی به شبکه ی بانکی (منشأ اصلی رشد نقدینگی) و جایگزینی سیاست چندنرخی ارز با یک نظام تعرفه ای هوشمند و توسعه ابزارهای مالی ارزی را الزامی دانسته است. این سند برای کاهش مخاطرات حقوقی، پیشنهاداتی همچون پیشرفت ضمانت اجرای قراردادها (از طریق مکانیزم هایی مانند «بیمه سلامت قراردادی») و تثبیت حقوق مالکیت با رسمی سازی اسناد و ایجاد سیستم های ثبت الکترونیک معاملات را مطرح ساخته است.

راهبرد چهارم: سیاستگذاری فعال در بخش های کلیدی

به جای تکیه ی صرف به سیاستهای کلی، این بیانیه ضرورت مداخله ی هوشمند و رفع گلوگاه های اختصاصی در بخش های استراتژیک را خاطرنشان می سازد. در بخش کشاورزی و امنیت غذایی، بر خلاف تصور رایج کمبود آب مطلق، بر «فعال سازی ظرفیت آب سبز» (رطوبت خاک) بوسیله توسعه علوفه کاری مکانیزه، و مدیریت سیلاب ها و آبخیزداری با مشارکت نهادهای غیردولتی تاکید شده تا میلیاردها مترمکعب آب جدید وارد چرخه ی تولید شود. در بخش سلامت، باتوجه به نیروی انسانی مجرب و پیشرفت های علمی، هدف تبدیل ایران به «قطب درمانی و تولید دارو» در منطقه و جهان اسلام تعریف شده است. این امر مستلزم توسعه زیرساخت های درمانی با مدل مشارکت عمومی-خصوصی، تربیت هدفمند نیروی انسانی و تسهیل فرآیندهای ثبت و صادرات دارو است.
به طور خلاصه، بیانیه «فرصت ایران» با خوانشی امیدوارانه از تغییرات ژئوپلیتیک، ایران را در آستانه ی یک «فرصت تاریخی» برای جهش می داند؛ اما هشدار می دهد که تحقق این فرصت، منوط به گذار از ذهنیت انفعالی به سوی طراحی فعال، ابتکار عمل در زمینه ی بین الملل و اجرای اصلاحات جسورانه و درون زا در اقتصاد داخلی است. موفقیت در این راه، نه تنها پیشرفت ایران را شتاب می بخشد، بلکه الگویی از توسعه مستقل را به نمایش خواهد گذاشت.
بطور خلاصه برای دهه ها، راهبرد ایالات متحده در مقابل جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر مهار و کنترل بوسیله ابزارهای غیرمستقیم و کم هزینه مانند تحریم های فلج کننده، جنگ های نیابتی و جنگ روانی بود. در بیانیه فرصت ایران آمده که دوران اثرگذاری راهبردهای فشار حداکثری آمریکا به سر آمده و نظم جدیدی در حال تشکیل است. در بخش کشاورزی و امنیت غذایی، بر خلاف تصور رایج کمبود آب مطلق، بر فعال سازی ظرفیت آب سبز (رطوبت خاک) بوسیله توسعه علوفه کاری مکانیزه، و مدیریت سیلاب ها و آبخیزداری با مشارکت نهادهای غیردولتی تأکید شده تا میلیاردها مترمکعب آب جدید وارد چرخه ی تولید شود.

منبع: یاری كالا

1404/11/13

14:23:42

0.0 / 5

تگهای خبر: ابزار , ارز , اقتصاد , بازار

این مطلب یاری کالا را می پسندید؟

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات بینندگان در مورد این مطلب

نظر شما در مورد این مطلب

نام:

ایمیل:

نظر:

پرسش:

= ۲ بعلاوه ۳